Dokumenty w imporcie morskim

Trzy dokumenty podstawowe

1. Faktura handlowa (Commercial Invoice)

Podstawa ustalenia wartości celnej. Musi zawierać: dane sprzedającego i kupującego, numer i datę, dokładny opis towaru, ilości, ceny jednostkowe i wartość, walutę, warunki dostawy (Incoterms) oraz warunki płatności.

• Opis towaru ma pozwalać na klasyfikację taryfową - „goods” albo „spare parts” to za mało.
• Wartość na fakturze musi być rzeczywista. Zaniżanie „pod cło” to najprostsza droga do postępowania karno-skarbowego.

2. Packing lista (specyfikacja ładunku)

Wykaz: liczba i rodzaj opakowań, zawartość każdego z nich, wagi netto/brutto, wymiary i objętość. Przy LCL packing lista decyduje o naliczeniu frachtu (m³), a przy kontroli celnej pozwala szybko zlokalizować towar do rewizji.

3. Konosament (Bill of Lading, B/L)

Dokument przewozowy wystawiany przez przewoźnika (lub spedytora - House B/L). Pełni trzy funkcje: potwierdza przyjęcie towaru do przewozu, jest dowodem umowy przewozu oraz - w formie negocjowalnej - papierem wartościowym uprawniającym do odbioru towaru.

Żelazna zasada spójności: nazwy stron, opisy towaru, ilości i wagi na fakturze, packing liście i konosamencie muszą być identyczne. Rozjazd między dokumentami to najczęstszy powód pytań z urzędu i przestojów.

Świadectwo pochodzenia

Certificate of Origin (CO) potwierdza kraj pochodzenia towaru - w Chinach wystawia je CCPIT. Dla towarów z krajów objętych systemem preferencji GSP odpowiednie świadectwo (lub oświadczenie REX) daje obniżoną stawkę cła. Chin preferencje GSP już nie obejmują, ale świadectwo pochodzenia bywa wymagane do celów antydumpingowych i statystycznych.

Dokumenty produktowe - odpowiedzialność importera

• Deklaracja zgodności UE i oznakowanie CE - elektronika, zabawki, maszyny, PPE. To Ty jako importer odpowiadasz za to, że produkt spełnia normy - „certyfikat CE” kupiony przez fabrykę od nieakredytowanej jednostki nie chroni Cię wcale.
• Karty charakterystyki (MSDS) i deklaracje IMO - towary niebezpieczne (baterie litowe!): wymagane już na etapie bukingu.
• Badania i atesty - kontakt z żywnością (LFGB/FDA), tekstylia (OEKO-TEX), REACH dla chemii.
• ISPM15 - drewniane opakowania i palety muszą mieć znak IPPC (obróbka termiczna); brak = kontrola fitosanitarna i koszty.

Dokumenty transportowe i ubezpieczeniowe

• Booking confirmation - potwierdzenie rezerwacji miejsca na statku.
• Polisa cargo - ubezpieczenie ładunku „all risks” (ICC A) kosztuje zwykle ułamek procenta wartości; odpowiedzialność armatora z konosamentu jest mocno ograniczona, więc polisa to nie luksus, tylko higiena.
• Arrival notice - awizacja przybycia od agenta armatora z rozliczeniem opłat lokalnych.

Obieg dokumentów w czasie

1. Przed produkcją: proforma / umowa z Incoterms i specyfikacją.
2. Po produkcji, przed wysyłką: finalna faktura, packing lista, dokumenty produktowe, inspekcja PSI.
3. Po załadunku: B/L (draft do akceptacji, potem oryginały lub telex), świadectwo pochodzenia.
4. Min. 3 dni przed ETA: komplet u agencji celnej - odprawa startuje bez zwłoki.
5. Po odprawie: poświadczone zgłoszenie celne (PZC) - podstawa księgowa i VAT.

Checklista rozdziału

Została ostatnia wielka zmienna każdej transakcji importowej: kto za co płaci i kto ponosi ryzyko - czyli Incoterms.